1-тапсырма Мәтінді оқы. Тапсырмаларды орында. (Прочитай текст. Выполни задания) Ай – Жерге ең жақын орналасқан суық аспан денесі. Ол өзінен жарық шығармайды. Айға күн сәулесі түседі, сондықтан ол жарқырап тұрады. Ай Жерден әлдеқайда кіші. Ай өте үлкен және жарық, сондықтан ол әрқашан адамдарды қызықтырды. 1969 жылы Айға алғаш рет ғарышкерлер барды. Айда олардың іздері әлі сақталған. Себебі Айда іздерді жоятын жел де, су да жоқ. Айда өмір сүруге болмайды. Өйткені онда ауа жоқ. Бірақ адамдар болашақта Айға үй салып, өмір сүруді армандайды.
1) Адамдар Айға неліктен қызығады? Почему люди интересуются Луной?
2) Мәтін бойынша сөйлемдерді толықтыр. Дополни предложения по тексту.
· Айға түседі, сондықтан ол жарқырап тұрады.
· Айдағы іздер жойылмайды, себебі
.
2-тапсырма Берілген сөздерге қарама-қарсы мағыналы сөздерді тауып жаз. (Найди слова по смыслу, противоположные данному слову.) Найти антонимы.
Жақын, ірі, суық, үлкен
Жазылым.
Сөйлемдерді толықтырып жазыңыз. дополните предложение
Күн жүйесі
Күн жүйесінде қазір 8 планета бар. Олар: Меркурий, Шолпан, Жер, Қызылжұлдыз, Есекқырған(Юпитер), Қоңырқай(Сатурн), Уран, Нептун.
Ең ірі ғаламшар ... .
Күнге жақын ғаламшарлар: ..., ..., ... .
Ең суық ғаламшар ... .
Керек сөздер/нужные слова( Меркурий, Шолпан, Нептун,Жер, Есекқырған (Юпитер))
Жазылым.
4-тапсырма Берілген сөздерге Септік жалғауын жалғап жаз.(К данным словам добавь Падежные окончания)
Атау с. Кім? Не? Ай, Күн,
Ілік с. Кімнің? Ненің?
Барыс с. Кімге?неге?
Табыс с. Кімді? Нені?
Жатыс с. Кімде? Неде?
Шығыс с.Кімнен? Неден?
Көмектес с. Кіммен? Немен?
қою кестесі
Бағалау
Тапсырма
Дескриптор
критерийі
№
Білім алушы
Мәтін бойынша 1 сұраққа жауап беріп, сөйлемдерді толықтыр.
Оқушылар 1 сұраққа жауап береді;
1
1
Оқушылар мәтін бойынша сөйлемдерді толықтырады;
2
Берілген сөздерге қарама-қарсы мағыналы сөздерді тауып жаз.
2
Оқушылар берілген сөздерге қарама-қарсы мағыналы сөздерді тауып жазады.
1
Берілген сөздерді қатыстырып «Күн жүйесі» тақырыбында сөйле.
Берілген сөздерге Септік жалғауын жалғап жаз.
3
Оқушылар «Күн жүйесі» тақырыбында сөйлемдерді толықтырады.
3
4
Оқушылар берілген сөздерге Септік жалғауын жалғап жазады.
1
1
Орфографиялық нормаларды сақтайды.
1
Жалпы
10
Шалкиіз Тіленшіұлы (1465 — 1560 жылы ш.) — жырау, орта ғасырлардағы қазақ поэзиясының көрнекті өкілі.Шалкиіз жас кезінен-ақ ер жүрек жауынгер әрі талантты жырау ретінде даңққа бөленді. Жігіттік шағы Ноғай ордасындағы Мұса бидің маңайында өткен. Кейіннен Үлкен Орданың әміршісі, Мансұрұлы Темір бидің және ноғайлы Жүсіп бидің төңірегінде, өмірінің соңғы кезін қазақ ханы Хақназар маңында өткізді. Жырау туындылары әсерлі, өткір, аз сөзге көп мағына сыйғызған сұлу сазды көркемдігімен ерекшеленеді. Оның шығарм-нан ортағасырлық қарапайым көшпелілердің өмірі туралы нанымды, моральдық, этикөлі түсініктер көрініс тапқан (“Асқар, асқар, асқар тау…”, “Қоғалы көлдер…”, “Арғымақ ару аттар…”, “Ор, ор қоян, ор қоян…”, тағы басқа). Шалкиіз шығармаларында ерлік рухқа, асқақ романтикаға толы жырлар да жеткілікті. “Алаштан байтақ озбасы…”, “Жапырағы жасыл жаутерек…”, “Ер Шобан”, тағы басқа). Шалкиіздің халық арасына ең көп тараған шығармалары — “Би Темірге айтқаны”, “Би Темірді қажы сапарынан тоқтатуға айтқан” толғаулары. Ол ертедегі қазақ поэзиясының өлең өрнегін байытқан ақын. Шығармалары алғаш 19 ғасырдан қағаз бетіне түсе бастады.
Қазан төңкерісіне дейін орыс және қазақ тілдерінде 1875 жылы “Записки Оренбурского отдела Императорского Русского географического общества” жинағында жарияланған. Кейін аталған жинақта (1885), “Астраханский вестник” газетінде (1893, 1916), Ы.Алтынсариннің “Қырғыз хрестоматиясында” (1879, 1906), т.б. жинақтарда, ал Кеңес дәуірінде “Ертедегі әдебиет нұсқалары” (1967), “Алдаспан” (1971) “15 — 18 ғасырлар қазақ поэзиясы” (1982), “Бес ғасыр жырлайды” (1984) жинақтарында жарық көрді.[1]
Электрондық
[4 буын: э-ашық,лек-бітеу,трон-бітеу,дық-бітеу]
Э-дауысты ашық ,езулік,жуан
л-дауыссыз үнді
е-дауысты ,ашық ,езулік,жіңішке
к-дауыссыз,қатаң
т-дауыссыз,қатаң
р-дауыссыз,үнді
о-дауысты,ашық ,еріндік,жуан
н-дауыссыз,үнді
д-дауыссыз,ұяң
ы-дауысты,қысаң ,езулік,жуан
қ-дауыссыз,қатаң
Әріп саны:11
Дыбыс саны:11
Сауда
[2 буын:сау-бітеу,да-ашық]
С-дауыссыз,қатаң
а-дауысты,ашық,езулік,жуан
у-дауыссыз,үнді
д-дауыссыз,ұян
а-дауысты ашық,езулік,жуан
Әріп саны:5
Дыбыс саны:5
Өнер
[2 буын:ө-ашық,нер-бітеу]
Ө-дауысты,ашық,еріндік,жіңішке
н-дауыссыз,үнді
е-дауысты,ашық,езулік,жіңішке
р-дауыссыз,үнді
Әріп саны:4
Дыбыс саны:4
Табыс
[2 буын : та-ашық,быс-бітеу]
Т-дауыссыз,қатаң
а-дауысты,ашық,езулік,жуан
б-дауыссыз,ұяң
ы-дауысты,қысаң,езулік,жуан
с-дауыссыз,қатаң
Әріп саны:5
Дыбыс саны:5
Енбек
[2 буын: ен-тұйық,бек-бітеу]
Е-дауысты,ашық,езулік,жіңішке
н-дауыссыз,үнді
б-дауыссыз,ұяң
е-дауысты,ашық ,езулік,жіңішке
к-дауыссыз,қатаң
Әріп саны:5
Дыбыс саны:5