3 -тапсырма.
Диалогті тыңда. Оқы. Түсінгеніңді баянда.
Анашым, мені таңертең ертерек оятыңызшы!
Жарайды, ботам. Не үшін ерте тұрасың? Ертең демалыс қой.
Дүйсенбі күні мектепте ардагерлермен кездесу болады. Соған
дайындаламыз.
Қай уақытта дайындаласыңдар?
Таңертең сағат онда мектепке жиналамыз. Уақытында баруым керек.
Дұрыс, балам. Кез келген кездесуге уақытынан кешікпей бару қажет.
Ол – мәдениеттіліктің белгісі.
Иә, анашым. Біздің сыныптағы кейбір балалар кешігіп келеді. Мұғалім
«Кешікпей келуге дағдыланыңдар, уақытты бағалау керек!» — деп,
үнемі айтып отырады.
Мұғалім дұрыс айтады. Сенің қазіргі кездегі ең басты жұмысың –
сабақ оқу. Уақыт — саған берілген керемет сый. Сондықтан оны
тиімді пайдалан. Сабағыңды өте жақсы оқы. Мектепте алған білімің
саған өмір бойы азық болатынын да ұмытпа. Уақытында келу арқылы
сен басқа балаларды да қалай сыйлайтыныңды көрсетесің. Уақыт
ең қымбат дүние. Сондықтан оны бағалау керек!
минут
Қара қарға – басы, қанаты, құйрығы, арқасы мен бауыры бәрі қара болып келеді, тұмсығы үшкір, тырнақтары өткір. Түрлі тамақ қалдықтарын тырнақтарымен қар астынан шұқып жейді. Бұл өте ақылды құс. Оның балапанын сөйлеуге үйретуге болады. Қарғалар ұзақ өмір сүреді.
Торғай –- сүйір тұмсықты кіп – кішкентай құс. Ағаш қуыстарын, індерді, үй - жайларды мекендейді немесе ағаштарға шар тәріздес ұялар салады. Олар ұсақ жәндіктермен, өсімдік дәндерімен, тамақ қалдықтарымен қоректенеді; балапандарын бастапқы уақытта жәндіктермен, кейіннен өсімдік тұқымдарымен қоректендіреді.
Сары шымшықтың кеудесі сары, қауырсындары көкшіл болып келеді. Ол үйдің қасында жүреді
шиқылдаған балапандарына жем тасиды. Сары шымшықтың он беске дейін балапаны болады. Бір жазда екі рет жұмыртқа басып шығарады. Ол ұясы мен алма ағашының арасында ерсілі - қарсылы ұшады да жүреді. Құрт таба қалса, балапандарына алып барады.
Күн суытқан кездері оларға күнбағыс, кендір, асқабақ, қарбыз дәндерін беруге болады. Сары шымшықтарға сүйекте қалған ет қалдықтары мен тұздалмаған еттің майлары да қатты ұнайды.
Біз 2 Сен
Сендер
Сіз
Сіздер 3 Ол, Олар
мын / мiн (бын / бін, пын / пін)
мыз / мiз (быз / біз, пыз / піз)сың / сің
сыңдар / сіңдер
сыз / сіз
сыздар / сіздер
–
м
қ / кң
ңдар / ңдер
ңыз / ңіз
ңыздар / ңіздер
–
Настоящее времяып / іп / п тұр, жүр, отыр, жатыр
времяды / ді, ты / ті
деепричастиеПереходное времяа / е / йОл, Олар ды / ді
Условное наклонениеса / се
причастиеБудущее предположительное вр.ар / ер / р
Будущее время намерениябақ / бек, пақ / пек, мақ / мек
причастиеДавно вр. (очевид)ған / ген, қан / кен
деепричастиеДавно вр. (неочевид)ып / іп / пОл, Олар ты / ті
причастиеПереходное времяатын / етiн, йтын / йтін
Повелительное наклонениеЖелательное наклонение1 Мен
Біз 2 Сен
Сендер
Сіз
Сіздер 3 Ол, Олар (а / е)йын / йін
йық / йік
(ы / i)–
ңдар / ңдер
ңыз / ңіз
ңыздар / ңіздер
сын / сінғы / гі, қы / кі
+ притяжат. окончания
келу
Чтобы запомнить времена и наклонения глаголов в казахском языке, можете воспользоваться следующими рисунками:
Увеличить