3-тапсырма. Сұрақтарға жауап бер. 1. Автордың қазақ халқы туралы айтқан пікірі сен үшін бағалы
ма? Неліктен?
2. Мәтін авторы қазақ халқына тән қандай ерекшеліктерге кө-
ңіл аудартады? Өз пікіріңді дәлелде.
3. Мәтіндегі ақпараттарды есіңе түсіре отырып, оның қалай
жалғасатындығын болжа. Ғалымдар қазақ халқына тән тағы
қандай мінез-құлықтарды сипаттауы мүмкін. Пікіріңді айт.
4. Мәтінді толық тыңда. Өз пікіріңмен салыстыр. Не байқадың?
Мұрат Мөңкеұлы отаршылдық заманында қазақ жұртының қаналып, әбден қажыған сәтінде елдің жарасын жамап, қарапайым халықты өлең-жырларымен рухтандырып отырған. Ел тәуелсіздігін аңсап, халықтың бүгіні мен кешегі күндерін салыстыра жырлаған. Халықты бірлікке шақырып, ел үшін күресуді талап еткен. Қазақ батырларын қолға қару алып, жаудың бетін қайтаруға әрдайым өткір ұрандар тастаған. Түрлі саяси науқандардың тұсында зар заман ағымына әр қилы толғаулар айтады. Мұрат ақының «Үш қиян» шығармасында халықтың қара шаңырағы шайқалып, босағасы тари түскендігі қара өлеңде айқара көрсетіліп баяндалған. Адам пиғылының төмендеп, заманның азғандығын ашына сөз етеді. Өлеңдерінде жүректе қалған мұңның тап қазір болып жатқан сықылды етіп, жұртты тебірентпей қоймаған. Көшпенді мемлекеттің жазда жайлаудан, қыста қыстаудан айырылып, тығырыққа тірелгендігін, тұрмыс жағдайының күрт нашарлап, өмірге көлденең соққан жел ата-бабадан келе жатқан асыл мұраның бытшыты шыққанын жазған.
Дос туралы мақал - мәтелдер
- Дос - ажарың, жолдас - базарың.
- Алыстағы досыңа ат берсең де жарасар - үйіне мініп барсын деп.
Жақындағы досыңа хат берсең де жарасар - ұмытса есіне алсын деп.
- Жолдасың көп болса, Жалғызбын деме
- Дос сыртыңнан мақтар, дұшпан көзіңе мақтар
- Жаңа досың жаныңда болса, ескі досың есіңде болсын.
Ол әрқашанда сенімді.
- Досың дос болғанға шаттан, Дұшпанмен дос болудан сақтан
- Дос ы көпті жау алмайды, ақылы көпті дау алмайды
- Жаман жолдастан таяғым артық
- Күлме досыңа – келер басыңа
- Досы көппен сыйлас,
Досы азбен сырлас.
- Заттың жаңасы жақсы,
Достың ескісі жақсы.
- Жақсымен жолдас болсаң – жетерсің мұратқа.
Жаманмен жолдас болсаң - қаларсың ұятқа.
Жаман дос - көлеңке: басыңды күн шалса - қашып құтыла алмайсың, басыңды бұлт алса - іздеп таба алмайсың.
Досы жоқпен - сырлас, досы көппен - сыйлас.
Көп кісі досым жетілсе екен демейді, егерде бірі жетілсе бағанағы досына бітімі жоқ дұшпаны сол болатұғыны қалай?
Кей құрбы бүгін - тату, ертең - қату,
Тілеуі, жақындығы - бәрі сату.
Біріңді, қазақ, бірің дос,
Көрмесең - істің бәрі бос.
Жас күнде кімді көрсең - бәрі дос.
Жақсы дос - білген сырын сыртқа жаймас.
Объяснение: