9-тапсырма. Б. Сүлейменовтің «Күннен келген адам» атты шығармасы мен Мағжан ақынның өлеңінде қандай ұқсас ойлар бар? Пікір
алмасыңдар. Сөзді бастау, жалғастыру, аяқтауға қатысты сөз орамда-
рын (сәлеметсіңдер ме, өте жақсы, менің ойымша, мен де құптаймын,
ойың өте қызық екен, маған ұнады және т.б.) қолданыңдар,
Абылай ханның ішкі саясаты
Бүкілхалықтық мойындауға және үш жүздің ханы атағына қарамастан, Абылайдың билігі шексіз билік болған жоқ. Сұлтандардың едәуір бөлігі, әсіресе Барақ сұлтан мен Әбілмәмбет ханның ұрпақтары Абылайды тақты заңсыз иеленді деп санады. Мәселен, Дайыр сұлтан 1781 жылы Орынбор губернаторына Абылай «ханның қадір-қасиетін мүлде әділетсіз иеленгенін, өзінің бала кезінде бауырларымен Түркістанда болғанын, хандықтын барлық әділеттік бойынша өзіне тиесілі» екенін жазды. Наймандардың билеушісі Әбілпейіз, иеліктері Обаған мен Есіл арасында орналасқан Құдайменде сұлтан тәуелсіз еді деуге болады. Түркістан мен Сырдарияның ортаңғы ағысында билікті бөліскен Сәмекенің баласы Есім мен Әбілмәмбетің баласы Болат өздерін хан деп атай берді. Хан билігіне наразы болған кейбір рубасылар оны тіпті әскери күшпен құлатуға да тырысты. Дағдылы құқықпен шектеулі Абылай, Ш.Уалихановтың айтуынша, сұлтандар мен рубасылардың бетімен кетуін ауыздықтауға ұмтылды. Абылайдың зор беделі қазақтарды ханға бағынышта ұстады. Абылай өзгерген сыртқы саяси жағдайда аман қалу үшін Қазақ хандығының саяси жүйесін көбірек орталықтану жағына қарай өзгерту қажет екенін өте жақсы түсінді. Бұған жету үшін хан бірнеше бағытта әрекет жасады.
Біріншіден, Абылай биліктің орталықтандырылуын нығайтуға ұмтылды. ХVІІІ ғасырдың бірінші ширегінде әрбір ру бірлестігі іс жүзінде автономиялы болды және оларды өздерінің билері, рубасылары басқарды. Бұл жүйе жағдайында хан көп жағынан билердің еркіне тәуелді болды және оның жекелеген рулар деңгейінде шешім қабылдауға ықпал етуге үлкен мүмкіндіктері болмады. ХVІІІ ғасырдың 20-30 жылдарында бұл жүйе өзгере бастады, белгілі бір ру әскербасы және саяси көшбасшы етіп шақырған сұлтандардың рөлі арта түсті. Абылай жүздер мен үлкен бірлестіктерді басқаруға дәстүрлі қазақы кісілік рухы негізінде бір орталық буындары элементтерін енгізуге ұмтылды. Ханның көптеген балалары осындай билеушілер рөліне кірісті. 1774 жылы Әділ сұлтан Ұлы жүздің бір бөлігінің билеушісі болып тағайындалды, оған арнап Абылай Талас аңғарына қала салып, оған қарақалпақтарды қоныстандырды. Солтүстік-шығыс Жетісуда оның басқа бір баласы Сүйік, Орталық Қазақстанда Қасым билік етті. Орта жүз бен Ұлы жүздің барлық дерлік жері ханның балалары арсында бөлінді. Тек Кіші жүзде және Орта жүздің батыс бөлігінде Қайып ұрпақтары, Орталық Қазақстанның кейбір аудандарында – Барақтың ұрпақтары, ал Қытаймен шекара өңіріне таяу жерлерде және Сырдарияда Әбілмәмбеттің ұрпақтары – сұлтандар билік етті.
Объяснение:
Бір күн Қожанасыр балабақшасында жұмыс істейді. Гүлдену уақыты болды. Қожанасыр
түстен кейін ағаш астында демалады. Өрік және ағашта өсетін жерлер
асқабақты көріп: "Мен осы табиғатқа таңданамын. ағаш өте үлкен. Бұтақтар,
жапырақтары өте күшті. Бірақ жемістер өте кішкентай және жұмсақ асқабақ
сабақ пен жапырақтар өте әлсіз. Жемістер өте үлкен және қатты. Бұл дұрыс емес.
Өйткені өрік пен асқабақтың жемістері өзгерді". Дәл сол кезде
басына өрік түседі. Атып тұрған жері дейді <url> …
2 тапсырма
Сұрақтарға жауап беріп, кестені толтырыңыз.
Сұрақ
Жауабы бар
Мәтіндегі жылдың қандай уақыты
сипатталады?
2
Оқиға қайда болады?
3 басты кейіпкер кім?
Мәтінге қандай атау
сіз бересіз?
Әдебиеттің қандай мәтіні
жанр бойынша?
3 тапсырма
Оқыңыз мәтін. Дұрыс нұсқаны белгілейміз.
"Өнертапқыш" - ғылым, ғылыми ізденіс, жаңа идеялар
адам және түрлі жобаларды іске асыратын. Олар басқа адамдардан мобильді болып табылады
ерекшеленеді. Ұсынылған жобалар жаңа қоғамның жаңа идеяларына айналады. Олар
ел экономикасын дамыту, мемлекеттің гүлденуі үшін қажетті ұтымды жобалар
ұсынады. Біздің елімізде жобаларды ұсынатын өнертапқыштар аз емес. Қазіргі уақытта
қазіргі уақытта Қазақстанда жас өнертапқыштар саны өсуде. Сондай-ақ жас
біздің өнертапқыштарымыздың бірі-Бауыржан Тінәлиев. Атап айтқанда, ол атап өтті
жаңа технология енгізілді. 20 жасар Мақсат Қадырхан электронды киіз үй
ойлап тапты. Электронды киіз үй күн сәулесін алады.
1. өнертапқыш - …
3. өнертапқыштар…
a. ада ғылыми зерттеулері
b. ғылыми жобаны әзірлеген адам
a. үтір жобасын ұсынады
b. үтір айтады
2. рационализаторлық мобильділік…
4. Бауыржан Тінәлиев -
a. бөлінеді
b. әлбетте
a. жас өнертапқыш
b. жас әншілер
5. Мақсат Кәдірхан - …
a. электронды киіз
b. электронды кітап ойлап тапты
6. электронды киіз үй…
a. күн энергиясы
B. ток қуаты
Объяснение СОР ПО КАЗАХСКОМУ 100 БАЛЛОВ ТОЛЬКО НЕ ПИШИТЕ ВСЯКУЮ ЕРУНДУ ЧТОБ БАЛЛЫ ПОЛУЧИТЬ, А РЕАЛЬНО ОЧЕНЬ НАДО Мәтінді мұқият оқып, ойды жалғастырыңыз және оқиғаны дамытыңыз.
Бір күн Қожанасыр балабақшасында жұмыс істейді. Гүлдену уақыты болды. Қожанасыр
түстен кейін ағаш астында демалады. Өрік және ағашта өсетін жерлер
асқабақты көріп: "Мен осы табиғатқа таңданамын. ағаш өте үлкен. Бұтақтар,
жапырақтары өте күшті. Бірақ жемістер өте кішкентай және жұмсақ асқабақ
сабақ пен жапырақтар өте әлсіз. Жемістер өте үлкен және қатты. Бұл дұрыс емес.
Өйткені өрік пен асқабақтың жемістері өзгерді". Дәл сол кезде
басына өрік түседі. Атып тұрған жері дейді <url> …
2 тапсырма
Сұрақтарға жауап беріп, кестені толтырыңыз.
Сұрақ
Жауабы бар
Мәтіндегі жылдың қандай уақыты
сипатталады?
2
Оқиға қайда болады?
3 басты кейіпкер кім?
Мәтінге қандай атау
сіз бересіз?
Әдебиеттің қандай мәтіні
жанр бойынша?
3 тапсырма
Оқыңыз мәтін. Дұрыс нұсқаны белгілейміз.
"Өнертапқыш" - ғылым, ғылыми ізденіс, жаңа идеялар
адам және түрлі жобаларды іске асыратын. Олар басқа адамдардан мобильді болып табылады
ерекшеленеді. Ұсынылған жобалар жаңа қоғамның жаңа идеяларына айналады. Олар
ел экономикасын дамыту, мемлекеттің гүлденуі үшін қажетті ұтымды жобалар
ұсынады. Біздің елімізде жобаларды ұсынатын өнертапқыштар аз емес. Қазіргі уақытта
қазіргі уақытта Қазақстанда жас өнертапқыштар саны өсуде. Сондай-ақ жас
біздің өнертапқыштарымыздың бірі-Бауыржан Тінәлиев. Атап айтқанда, ол атап өтті
жаңа технология енгізілді. 20 жасар Мақсат Қадырхан электронды киіз үй
ойлап тапты. Электронды киіз үй күн сәулесін алады.
1. өнертапқыш - …
3. өнертапқыштар…
a. ада ғылыми зерттеулері
b. ғылыми жобаны әзірлеген адам
a. үтір жобасын ұсынады
b. үтір айтады
2. рационализаторлық мобильділік…
4. Бауыржан Тінәлиев -
a. бөлінеді
b. әлбетте
a. жас өнертапқыш
b. жас әншілер
5. Мақсат Кәдірхан - …
a. электронды киіз
b. электронды кітап ойлап тапты
6. электронды киіз үй…
a. күн энергиясы
B. ток қуаты