АЙТЫЛЫМ 9-тапсырма. Төмендегі сөйлемдерді оқып, жағдаяттарды
нықта. Сол жерде болуы тиіс жол белгілерінің суретін сал немесе не
істеу керегін айт. Жауабыңда сын есімдерді қолдан.
1. Жүріп келе жатқан мәшиненің алдынан өтіп кетемін деуші
болма, ол өте қауіпті! Осындай жерде қандай жол белгісі тұруы
керек?
2. Мектепке келе жатқанда үлкен жолдың шетімен жүр.
Алдыңнан мәшине шықса, жол бер. Тоқтап тұрған мәшиненің
қасынан абайлап өт. Жолдың қай жағымен жүресің?
3. Көше тәртібін орындамау көліктің жүріп-тұруына кедергі
келтіреді. Көше тәртібіне не жатады?
4. Мектепке келе жатқанда, өзіңе қауіпсіз болатын жолды
таңдай біл. Өзің қай жолмен және не үшін жүресің?көмектесіңдерші ж
- Жоқ, ауаны тап-таза деп айта алмаймыз.
- Неліктен?
- Себебі қазіргі кезде машиналар, әртүрлі көліктер көп жүреді. Зауыттар ауаны ластайды. Адамдардың бірі далаға қоқыс тастап кетеді, бірі шылым шегеді.
- Арман, мен далада сірінкемен ойнап, от жағып жатқан балаларды көрдім. Олар да ауаны ластайды ғой, иә?
- Әрине, ластайды. Отпен ойнағанның салдары ауаны ластаудан басқа да дерттерге әкелуі мүмкін. Бұл балалардікі дұрыс емес. Отпен ойнауға болмайды!
- Ал лас ауадан адам ауыруы мүмкін бе?
- Иә, осы айтып кеткен ауаны ластайтын заттар адамға ауру әкеледі. Сондықтан ауаны ластамауға тырысу керек.
- Ал ауаны қалай ластамауға болады?
- Ол үшін біздің істей аларымыз қоқыс тастамау және өсімдіктер өсіру.
- Ал өсімдіктің қандай пайдасы бар?
- Олар көмірқышқыл газын жұтып, оттегін бөліп шығарады.
- Оттегі деген не?
- Оттегімен тірі ағзалар адамдар, жануарлар, т. б. тыныс алады.
- Міне керемет! Бізге мұғалім өсімдік әкеліңдер дегені осы екен ғой.
- Иә, осылай таза ауаны сақтау керек.