Қазақ бас киімдерБас киімдер қазақ өте әдемі және төл.Аталық жәнеәйелдер бас киімдер болады . Аталық бас киімдер: 1. Тюбетейка (тақыя) - ылғи тасыды, тіпті немесе қысқыбөріктің астында алтыаяқта. Басты налысо қырды.Такияша пішінге, аласалау околышем, домалақ бас плоскаянемесе клинообразная. Абжауқын кесте, түсті строчкой,аппликацией безендірілді. 2. Борык (бөрік) - войлока деген үлбірмен жабулы матажәне шілтерлі повседневная бөрік. Домалақ болдынемесе ара пішін қалпақтың. 3. Тумак ( тұмак) -зимняя бөрік, из құралатын тульимаңдайды, құлақтарды және мойынды жап- және 4лопастей. Арман кочевой халықты желден және аязданқорғады. - лисьим үлбір, ал сверху- мақпал қапталды. 4. Калпак (қалпақ) - ұзарт- бөрік войлока, жай пішіннен. 5. Аккалпак (аққалпақ) - биік бөрік ақ войлока. 6. Аиркалпак (аырқалпақ) - вверх қайырулы егістіктерменбиік және тіліктермен. Өте мінез және төл бас киім. Әйелдер бас киімдер: Қыздар шаштарды ұсаққа өрді ұсақ орақтар. Оларды еркін соң арқамен тасыды, бірақтығыз бір ораққа деген жиды және подвески,монеталарды прикрепляли, тканью тыстады. 1. Қыздар такию жазының тасыды, әдемі сырлы бусами,маржандармен, күміспен. Басқа үкі - султанчик изүкілердің крепили. Үшін ненің сол жасады? (сияқтықорғады). 2. Борык әйелде үлбірдің сияқты бас ерлердіңқайырылмаппын шеті болған, да жез жүндермен болубілді. 3. ең төл, емес кездеспеппін не бастың, той бас киімсәукеле: биік (70 см дейін) бөрік ара пішін усеченногоконуса болды бір халықтың. Тығыз негізде, бай жезбляхами из алтынның, меруерттің, монеталардың,жылтырақтардың, маржандардың. Әншейін мақпалдан,үлбірдің шетімен. Сзади ша арқаға кең, бай жез таспаалтынның шашағымен түсті, мен боков- наушникисәндермен. Салалы подвески из нитей, маржандардың,бирюзы, күмістің және алтынның, монеталардың,тындырымды бол-
Он тоғызыншы ғасырдағы қазақ әдебиетінде жыраулық поэзияны одан әрі дамытып, өзінің жарық жырлары арқылы жауынгерлік өлең үлгісін биік сатыға көтерген бірден-бір ақын – Махамбет Өтемісұлы. Ол 1830 жылдарда Қазақстанның батыс өлкесіндегі Исатай бастаған көтерілістің басшыларының бірі әрі басты насихатшысы болды. Исатай батырдың сенімді серігі, халықты оның төңірегіне топтастыра білген идеолог ретінде Махамбет ел билеушілеріне, олар арқылы отарлыққа қарсы батыл іс-әрекеттерге барды. Ақын өлеңдерінде көтерілістің мақсат-міндеттері де, себеп-салдары да айқын көрініс табады. Еділдің бойы ен тоғай, Ел қондырсам деп едім Жағалай жатқан сол елге Мал толтырсам деп едім, - деп асқақ арманын білдірсе, оны орындау үшін бас кедергі хандар билігін жою сияқты тағы бір мақсат туындайтыны да Махамбет өлеңінің негізгі объектісіне айналады. Еңсесі биік ақ орда, Еріксіз кірсем деп едім Керегесін кескілеп, Орын етсем деп едім Туырлығын кескілеп, Тоқым етсем деп едім Тақта отырған хандардың Төрде отырған ханымын Қатын етсем деп едім, - деп мақсат тұғырын толғайтын жыр төгеді. Мұның бәрін жүзеге асыру үшін ерлердің алдында қандай міндет тұрғанын да Махамбет қағида түрінде қалыптастырып қадап айтқан: Ереуіл атқа ер салмай, Егеулі найза қолға алмай, Еңқу-еңқу жер шалмай, Қоңыр салқын төске алмай, Тебінгі терге шірімей, Терлігі майға ерімей Алты малта ас болмай, Өзіңнен туған жас бала Сақалы шығып жат болмай, Ат үстінде күн көрмей, Ашаршылық шөл көрмей Өзі талып ет жемей Ер төсектей безінбей, Ұлы түске ұрынбай Түн қатып жүріп, түс қашпай, Тебінгі теріс тағынбай Темір қазық жастанбай Қу толағай бастанбай, Ерлердің ісі бітер ме?!! – деген жолдары тек батырларды ғана емес, өзінің бостандығы үшін қолына қару алып аттанған бүкіл халық алдындағы міндетін айқындап тұр. Махамбет өлеңдері – көтеріліс шежіресі, халық мұңының көрінісі. Махамбет тұлғасы азаттық жолындағы күрес басшыларының бірі ретінде азаматтық тарихымызда да, сөз өнерінің асқақ өкілі ретінде әдебиет тарихында да өзіне дейінгілерге де, кейінгілерге де ұқсамайтын қасиетімен ерекшеленеді.
Он тоғызыншы ғасырдағы қазақ әдебиетінде жыраулық поэзияны одан әрі дамытып, өзінің жарық жырлары арқылы жауынгерлік өлең үлгісін биік сатыға көтерген бірден-бір ақын – Махамбет Өтемісұлы. Ол 1830 жылдарда Қазақстанның батыс өлкесіндегі Исатай бастаған көтерілістің басшыларының бірі әрі басты насихатшысы болды. Исатай батырдың сенімді серігі, халықты оның төңірегіне топтастыра білген идеолог ретінде Махамбет ел билеушілеріне, олар арқылы отарлыққа қарсы батыл іс-әрекеттерге барды. Ақын өлеңдерінде көтерілістің мақсат-міндеттері де, себеп-салдары да айқын көрініс табады. Еділдің бойы ен тоғай, Ел қондырсам деп едім Жағалай жатқан сол елге Мал толтырсам деп едім, - деп асқақ арманын білдірсе, оны орындау үшін бас кедергі хандар билігін жою сияқты тағы бір мақсат туындайтыны да Махамбет өлеңінің негізгі объектісіне айналады. Еңсесі биік ақ орда, Еріксіз кірсем деп едім Керегесін кескілеп, Орын етсем деп едім Туырлығын кескілеп, Тоқым етсем деп едім Тақта отырған хандардың Төрде отырған ханымын Қатын етсем деп едім, - деп мақсат тұғырын толғайтын жыр төгеді. Мұның бәрін жүзеге асыру үшін ерлердің алдында қандай міндет тұрғанын да Махамбет қағида түрінде қалыптастырып қадап айтқан: Ереуіл атқа ер салмай, Егеулі найза қолға алмай, Еңқу-еңқу жер шалмай, Қоңыр салқын төске алмай, Тебінгі терге шірімей, Терлігі майға ерімей Алты малта ас болмай, Өзіңнен туған жас бала Сақалы шығып жат болмай, Ат үстінде күн көрмей, Ашаршылық шөл көрмей Өзі талып ет жемей Ер төсектей безінбей, Ұлы түске ұрынбай Түн қатып жүріп, түс қашпай, Тебінгі теріс тағынбай Темір қазық жастанбай Қу толағай бастанбай, Ерлердің ісі бітер ме?!! – деген жолдары тек батырларды ғана емес, өзінің бостандығы үшін қолына қару алып аттанған бүкіл халық алдындағы міндетін айқындап тұр. Махамбет өлеңдері – көтеріліс шежіресі, халық мұңының көрінісі. Махамбет тұлғасы азаттық жолындағы күрес басшыларының бірі ретінде азаматтық тарихымызда да, сөз өнерінің асқақ өкілі ретінде әдебиет тарихында да өзіне дейінгілерге де, кейінгілерге де ұқсамайтын қасиетімен ерекшеленеді.