Мәтінді оқыңыз. Берілген сөйлемді толықтырыңыз Айтыс - ауыз әдебиетінің бір саласы. Айтыс поэзиялық жанр, сөз сайысы, жыр жарысы.
Айтыстың ерекшелігі ақындар айтысында жаттама өлеңдер аз болады. Олар өлеңді аяқ астынан
шығырып, қарсыласына жауап береді. Айтыс үстінде күтпеген жайлар кездеседі. Ақындар тақырыбы
белгісіз, тосын сұрақтарға тап болады. Екі ақын бір - бірін тығырыққа қамау үшін, сүріндіру үшін, өмір
құбылыстарын жұмбақ етіп береді. Сол кезде қарсыласы дәлелді түрде жауап беруга дайын болу керек.
Мұның бәрі ақындардан сөзге жүйріктікті, білгірлікті, тапқырлықты қажетсінумен қатар, елдің шежіресін,
тарихын, жер жайын, этнографиялық ерекшеліктерін білуді керек етеді. Олай болмаса қарсыласына қарсы
тұра алмайды, сайыста дәрменсіз болып қалады.
Сонымен қатар айтысып отырғанда, ақын өзінің жеңілгенін білу де айтыстың негізгі шартының бірі болып
саналады. Жеңілгеніне қарамай, құр босқа сөйлей беруі дарындылық, ақындық деп танылмайды. Шынайы
ақын өзінің ұтылғанын білсе, бірден жеңілгенін мойындап, әрі қарай сөз таластырмайды.
Ақындар айтысының ендігі бір ерекшелігі – айтыс әсерлі болуы үшін ақындар домбыраның не сырнайдың,
қобыздың сүйемелдеуімен, әнмен айтады. Театр актерлеріндей олар сан алуан құбылыс жасайды. Айтыс
өнерінің жеңіл өнер емес екенін осы ерекшеліктерінен-ақ анықтауға болады
Айтыскер ақындарды театр актерлерімен бірге қоямыз, себебі
олар да актерлердей ән айтады.
олар да актерлердей сан алуан құбылыс жасайды.
олар да актерлердей өнерлі
Абай - даналықтың бастауы.
Жоспар.
Кіріспе.
Негізгі бөлім.
1. Абай - біртуар дара тұлға.
2. Абайдың шығармашылығы.
Қорытынды.
Абай Құнанбаев осы күнгі Семей облысындағы Шыңғыс тауын жайлаған Тобықты руынын ішінде 1845 жылы туған. Абайдың өз әкесі — Құнанбай, атасы — Өскембай, арғы атасы — Ырғызбай. Аталарының барлығы да ру ішінде үстемдік жүргізген адамдар.
Абай - ақын, ағартушы, жазба қазақ әдебиетінің, қазақ әдеби тілінің негізін қалаушы, философ, композитор, аудармашы, саяси қайраткер, либералды білімді исламға таяна отырып, орыс және еуропа мәдениетімен жақындасу арқылы қазақ мәдениетін жаңартуды көздеген реформатор. Абай ақындық шығармаларында қазақ халқының әлеуметтік, қоғамдық, моральдық мәселелерін арқау еткен. Абай Шығыс пен Батыс мәдениеті мен өркениетін жетік білген. Бірқатар әлем ойшылдарының еңбектерімен жақсы таныс болған. Болашақ ақынның дүниеге көзқарасының қалыптасуына оның озық ойлы орыс зиялы қауымының өкілдерімен араласуы орасан зор ықпал етті. Абай — ұлы ақын әрі ойшыл. Ол өз төңірегіндегі адамдардың, жақындары мен шәкірттерінің бойындағы өз халқына риясыз берілгендікті, оның мүдделерін қорғау қасиеттерін қолдап отырды. Ұлы ақын жас ұрпақты имандылыққа, адамгершілікке, ғылым-білім үйренуге шақырды. жастарды бес нәрседен — өсектен, өтіріктен, мақтаншақтықтан, еріншектіктен, бекер мал шашпақтықтан қашық болуға, бес асыл іске — талап етуге, еңбекті сүюге, терең ойлай білуге, қанағатшыл болуға, қайырымды рақымшылық жасауга шақырды.
Абай жастардың бойындағы кеселді кемістіктерді, арсыздық пен ұятсыздықты, дөрекі надандықты тәрбие және білім беру арқылы жоюға үндеді. Ақын ол үшін қазақ балаларын оқытатын мектептерді көптеп салуды жақтады.