Постер құрау. Су және оның пайдасын тізбектей отырып, постер құраңыз. Вода и ее польза за полнить кластер
Сусыз өмір жоқ
Сусыз тіршілік жоқ, ол бүкіл тірі жан иесінің бойында бар. Тамақсыз бірнеше күн өмір сүруге болады, ал сусыз сонша уақыт өмір сүру мүмкін емес. Жер шарының ¾ бөлігін су алып жатыр. Ғалымдардың айтуынша, адам ағзасының 70 – 80 пайызы, ал өсімдіктердің 90 пайызы судан тұрады. Адам ағзасы бір тәулікте шамамен 1,5 – 2 литр су жоғалтады. Сондықтан адам күніне 2 литр су ішіп отыруы қажет. Дүние жүзіндегі 1 млрд адам ішуге жарамды суға зәру. Жыл сайын 3 млрд – тан астам адам сапасыз судың кесірінен пайда болатын дерттерден зардап шегеді. Бүгінде су тапшылығы – тек орталық азиялық елдердің ғана емес, бүкіл әлемнің бас ауруына айналған мәселе. Ауыз су – кез – келген тірі жан үшін ең қымбат және қалпына келтіре алмайтын табиға қор. Бүгінде ауыз су тапшылығы Үндістан мен Африка көп елдеріндегі басты мәселелердің бірі.
Мәтінді тыңдай отыра, ақпаратты толықтырыңыз. Сан есімдерге сұрақ қойыңыз. Задайте вопрос числительным.
1,5 – 2 литр
70 – 80 пайыз
¾ бөлігін
литр
«Аяқталмаған сөйлем»
Дополните прндложения
Жер шарының бөлігін алып жатыр. Адам ағзасының пайызы судан тұрады. Адам ағзасы бір тәулікте шамамен литр су жоғалтады. Сондықтан адам күніне литр су ішіп отыруы қажет.
Мұғалім: Сəлеметсіңбе
Оқушы: қалыңыз қалай
Мұғалім: Шүкір жақсы. Қандай шаруамен келген?.
Оқушы: Мен Қазақ тілі сабағынан қосымша сабақ алғым келеді?.
Мұғалым: оның дұрыс. Бырақ неге менын сабағымнан( оқушыны сынау үшін сұрады)
Оқушы: мен қазақ жерынде тұрып қазақ тылын былмегеным ұят болады. Əрбір оқушы қазақ тылын жоғарғы дарежеде былу керек деп ойлаймын сондықтан үйренгім келеды.
Мұғалім : сенын ойың маған ұнады. Мен саган қуана қуана қосымша сабақ беремін. Қай кезде бос болсаң сол кезде келе гой.
Жиренше шешен жөнінде өзге халықтардың шығармаларында да сөз болады. Түркі-моңғол, үнді-еуропа халықтарының біразының фольклорында да ол туралы әңгіме бар. Қазақ фольклорында бар Жиренше шешен жайындағы аңыз әңгімелердің кейбір нұсқалары негізгі кейіпкердің атымен, мысалы, қарақалпақ (Жиренше), қырғыз (Жээренче чээчен), түрікмен (Йикренче) фольклорына ауысқаны байқалады.
Жиренше шешен туралы ертегілер, әңгімелер қазақ фольклорында шамамен XV ғасырдан басталады. Онда шешендік сөздің үлгілерімен қатар, тұрмыс-салт ертегілер де бар.
Жиренше шешен атымен байланысты әңгімелердің ішінде ең көп тарағаны – оның көркіне ақылы сай, дана қыз Қарашашқа үйленгені. Жалпы зерттеулер Жиренше шешеннің атына қатысты аңыз әңгімелерді үш топқа бөледі. Біріншісі - Жиренше шешенді Жәнібек ханның ақылшысы әрі досы етіп көрсететін әңгімелер. Мұнда Қазақ хандығын құрысуға белсене қатысқан Жәнібек ханға деген ел ілтипатының әсері айқын аңғарылады. Екіншісі – Жиренше шешенді әлеуметтік теңсіздікке қарсы күресуші етіп көрсететін әңгімелер. Мұнда ол ханды әшкерелеуші, ханның зорлығына өзінің ақыл-парасатын қарсы қоюшы, тапқыр ақыл иесі ретінде бейнеленеді. Үшіншісі – Жиренше шешеннің көпшілік арасындағы күнделікті қақтығыстарда айтатын тапқыр әзіл-қалжың сөздері. Осы шығармалардың арасында Жиренше есімі ұмыт болмай, ғасырдан ғасыр асып, бүгінгі ұрпаққа жетіп отыр.