Ауылшаруашылығы мен қолөнердің дамуы Египетті нығайтты. Мол өнім тайпа көсемдерінің жағдайын жақсартты. Байлық есебінен ақсүйектердің күзетшілері мен шабармандары көбейді. Осылайша тайпа көсемдерінің ықпалы күшейе түсті. Бірте-бірте адамдардың билігін өз қолынаалған олар барлық мәселені жеке-дара шеше бастады. Б.з.б. IV мыңжылдықта Египетте көптеген ұсақ мемлекеттер пайда болды. Олардың патшалары ақ тәжі бар Оңтүстік мемлекеттің билеушісі, қызыл тәжі бар Солтүстік мемлекеттің билеушісін бағындырғанға дейін соғысты. Б.з.б.3000 жыл біртұтас мемлекет құрылды. Бүкіл Мысыр билеушісі қос тәж кие бастады. Біртұтас Египет билеушісі перғауын деп аталды. Алғашқы астанасы Мемфис қаласы болды.
Пирамидалар – Ежелгі Египеттің ең құпиялы және орасан зор құрылысы. Олар Египет билеушілерінің, яғни перғауындардың мазары қызметін атқарған. Ең биік пирамида Гиза қаласында б.з.д. 2600 жылы Хеопс (Хуфу) перғауынға арнап салынған. Оның биіктігі 146,6 метрге жуық. Құрылысқа салмағы 2,5 тонна болатын үлкен тас кешендері жұмсалды. Пирамида құрылысына осындай 2 300 000 тас кешені пайдаланылды.
Хеопс пирамидасының маңайынан тыс аймақта Үлкен сфинкс мүсіні табылған. Бұл – басы адам,ал денесі арыстан кейпінде жасалған зәулім тас мүсіні. Гизадағы пирамидаларды қорғаушы бұл сфинкс біртұтас үлкен жартастан ойылған. Оның биіктігі жеті қабатты ғимаратқа тең.
Ежелгі египеттіктердің түсінігі бойынша, адам қайтыс болғаннан кейін оның жаны тәнінен арылады, бірақ ол денесіне қайта оралуы мүмкін. Сондықтан мәйітті сақтап қалу үшін денені бальзамдаған. Қайтыс болған адамның өңделген денесі мумия деп аталды.
Тутанхамон – Атақты Египет перғауындардың бірі. Оның аты «Амонның жанды бейнесі» дегенді білдіреді. Амон – Ежелгі Египеттегі аспан құдайы. Амонды кейінірек египеттіктер Амон-Ра (Күн құдайы) деп атаған. Тутанхамон елді б.з.д. XIV ғғ. басқарды.
1922 жылы Хауард Картер басқарған археологтар тобы Патшалар алқабынан бұрын ашылмаған Тутанхамонның табытханасын тапты. Табытханадан алтынмен қапталған кереует, көптеген алтын мен күміс заттар табылды. Сондай-ақ оның ішінде патша билігінің нышаны саналатын екі аяқты алтын күйме, патша тағы, алтын жалатылған әсем бетперде жатады. Бетперденің салмағы 10 килограмға жуық. Ол Тутанхамон перғауынның бет-әлпетінің қандай болғанын анықтауға мүмкіндік берді.
Тутанхамонның мумиясы таза алтыннан жасалған үшінші саркофагтың ішінде орналасқан. Жерлеу бөлмесінің қабырғалары жазуларға толы. Ғалымдардың пайымдауы бойынша, қабырғадағы мәтіндер сиқырлы дуалар болуы мүмкін.
Ауылшаруашылығы мен қолөнердің дамуы Египетті нығайтты. Мол өнім тайпа көсемдерінің жағдайын жақсартты. Байлық есебінен ақсүйектердің күзетшілері мен шабармандары көбейді. Осылайша тайпа көсемдерінің ықпалы күшейе түсті. Бірте-бірте адамдардың билігін өз қолынаалған олар барлық мәселені жеке-дара шеше бастады. Б.з.б. IV мыңжылдықта Египетте көптеген ұсақ мемлекеттер пайда болды. Олардың патшалары ақ тәжі бар Оңтүстік мемлекеттің билеушісі, қызыл тәжі бар Солтүстік мемлекеттің билеушісін бағындырғанға дейін соғысты. Б.з.б.3000 жыл біртұтас мемлекет құрылды. Бүкіл Мысыр билеушісі қос тәж кие бастады. Біртұтас Египет билеушісі перғауын деп аталды. Алғашқы астанасы Мемфис қаласы болды.
Пирамидалар – Ежелгі Египеттің ең құпиялы және орасан зор құрылысы. Олар Египет билеушілерінің, яғни перғауындардың мазары қызметін атқарған. Ең биік пирамида Гиза қаласында б.з.д. 2600 жылы Хеопс (Хуфу) перғауынға арнап салынған. Оның биіктігі 146,6 метрге жуық. Құрылысқа салмағы 2,5 тонна болатын үлкен тас кешендері жұмсалды. Пирамида құрылысына осындай 2 300 000 тас кешені пайдаланылды.
Хеопс пирамидасының маңайынан тыс аймақта Үлкен сфинкс мүсіні табылған. Бұл – басы адам,ал денесі арыстан кейпінде жасалған зәулім тас мүсіні. Гизадағы пирамидаларды қорғаушы бұл сфинкс біртұтас үлкен жартастан ойылған. Оның биіктігі жеті қабатты ғимаратқа тең.
Ежелгі египеттіктердің түсінігі бойынша, адам қайтыс болғаннан кейін оның жаны тәнінен арылады, бірақ ол денесіне қайта оралуы мүмкін. Сондықтан мәйітті сақтап қалу үшін денені бальзамдаған. Қайтыс болған адамның өңделген денесі мумия деп аталды.
Тутанхамон – Атақты Египет перғауындардың бірі. Оның аты «Амонның жанды бейнесі» дегенді білдіреді. Амон – Ежелгі Египеттегі аспан құдайы. Амонды кейінірек египеттіктер Амон-Ра (Күн құдайы) деп атаған. Тутанхамон елді б.з.д. XIV ғғ. басқарды.
1922 жылы Хауард Картер басқарған археологтар тобы Патшалар алқабынан бұрын ашылмаған Тутанхамонның табытханасын тапты. Табытханадан алтынмен қапталған кереует, көптеген алтын мен күміс заттар табылды. Сондай-ақ оның ішінде патша билігінің нышаны саналатын екі аяқты алтын күйме, патша тағы, алтын жалатылған әсем бетперде жатады. Бетперденің салмағы 10 килограмға жуық. Ол Тутанхамон перғауынның бет-әлпетінің қандай болғанын анықтауға мүмкіндік берді.
Тутанхамонның мумиясы таза алтыннан жасалған үшінші саркофагтың ішінде орналасқан. Жерлеу бөлмесінің қабырғалары жазуларға толы. Ғалымдардың пайымдауы бойынша, қабырғадағы мәтіндер сиқырлы дуалар болуы мүмкін.
Объяснение:
Объяснение:
Кіріспе
Абылайхан бейнесінің Бұқар жырларында жырлануы
Үмбетей жыраудың Абылайхан бейнесін сомдауы
Тәтіқара жыраудың Абылайхан туралы жырлары
XIX ғасыр өлең жырларындағы Абылайхан
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе.
«Қазақ хандарының арасында Абылайдай шексіз билікке
Демек, ел басынан өткен XVIII ғасырға
Тарихи өлең, жырларға өзек болған жайлар
Абылайхан бейнесінің Бұқар жырларында жырлануы.
Бұқар жырау поэзиясы арқылы Абылайдың қолбасшылық,
Абылай туралы молынан жырланған әрі өзі
Абылай туралы молынан жырланған әрі өзі
Бұқар жырау поэзиясы арқылы бізге Абылай
Жалпы Бұқар өлең-толғауларының басты кейіпкері Абылай
Ай Абылай, Абылай!
Мен сені көргенде
Тұрымтайдай ұл едің,
Түркістанда жүр едің
Әбілмәмбет патшаға
Қызметші болып жүр едің
Сен қай жерде жүріп жетіктің
деп біртоқталды.»
Тарихи деректерге сүйенсек, Абылайдың Әбілмәмбетте қызметші
Бұқардың
Дәулет құсы қонды басыңа,
Қыдыр келді қасыңа
Бақ үйіне түнедің –
деуінің де мәні бар. Шын мәнінде
Ашуланба, Абылай,
Ашулансаң Абылай,
Көтерермін, көнермін,
Көтеріп қазыға салармын
Өкпеңменен қабынба,
Өтіңменен жарылма
деп кемшілігін бетіне басады. Жалпы хандардың
Бұқардың бұрын жарияланған шығармаларында бұл өлең:
Орыспенен соғыспа
Басына мұнша көтерген
Жұртыңа жаулық сағынба
деп берілген.»
«Осыншама өзіңді тәрбиелеп басына көтерген жұртыңды
Осы жолдардың алдында Абылай былайша дәріптенеді: