Сол сөйлемдердегі де ЖАЗЫЛЫМ 9-тапсырма. «Түсіндірме сөздікті» пайдаланып, мәтіндегі қарамен жазылған сөздердің мағынасын анықта. Сол сөздердің синонимін, антонимін тап.
Жанартаулар мен жер сілкіністерінің кесірінен тірі тіршілік иелеріне қауіп төнеді.Мысалы:жер сілкінісінің əсерінен адамзат,жануарлар жəне өсімдіктер көп зардап шегеді.Адам аяқ-қолдарың жарақаттап алуы мүмкін,жануарларға ғимарат немесе үйдің заттары,қабырғасы бұзылып түсуінен жануар қатты жарақат алып өледі,өсімдіктер де сондай нəрседен гүлдің сабағы,ағаштың бұтақтары сынып қоршаған ортаға зияның тигізеді.Су тасқыны сол жерге кері əсерін тигізіп қоймай,сол қала/жерді құртып жіберуі мүмкін.Су тасқыны болған жерлерде адам өлімі/жарақаты көп орын алады.Құрғақшылық-бүкіл тіршілік иесі үшін ең қиын жағдай.Əлемнің кейбір жерлерінде құрғақшылық болып жатады,ондай жерде өмір сүру мүмкін емес:су жоқ,тірі жан жоқ,бетпақ дала.
Аян -қоңырқай жүзі тершіп, маңдайындағы біркелкі етіп қиылған кекіл шашы бар. Ешкіммен төбелесіп, сөзге келмейді. Әңгімеде өжет, қайсар, зерек, өте ақ көңіл, мейірімді, ақылды және де жетім бала болып суреттеледі. Тобығын шығарып алып, сол аяғын сүйретіп жүретін,шілбиген ақсақ қара бала. Өз ойынан балаларды таңғалдыратын ертегілер шығарады. Өте мейірімді бала. Сонымен қатар өте тапқыр, ақылды, білімді, зерек және ақ көңіл бала.
Садық - Аянның досы. Ауылда "бірінші атаман" атанған.
Есікбай -сидаң бойлы, қол-аяғы қара қайыстай қатқан ұзын, жүгіргенде алдына жан салмайтын, өзі төбелесқор, сотқар бала. Кейде қараптан-қарап келе жатып әркімге бір ұрынатын жаман әдеті бар. Әлі жеткенді аяқтан шалып қап, болмаса басынан тоқай алып жылатып жіберетін. Аян алғаш рет келген кезде, Аянмен төбелесіп, одан жеңіліп қалған еді.
Қосым - Аянның досы. Өзінің "Тырнауық Қосым" деген атымен белгілі. Тырнауық дейтін себебі төбелескенде үнемі баж етіп бетті тырнайтын. Одан ауылдын көп баласы қорқатын еді. Оған тек Есікбай тік келе алатын.
Бапай - әжесінің тумаласы. Аянның әжесі қайтыс болғанда, Аянды асырап алған. Әйелі екеуі Аянға дұрыс күтім бермеген.
Тұржан- өте қатал, ауылдың бригадирі, аса қатыгез, мейірімсіз адам, жағымсыз кейіпкер
Иманжанов- адамша дірілдей қалшылдаған,көзі қып-қызыл болатын Аян мен ауыл балаларының ұстазы.
Сайын Мұратбеков- ақкөңіл,мейірімді, Аянның жақын досы .
Жанартаулар мен жер сілкіністерінің кесірінен тірі тіршілік иелеріне қауіп төнеді.Мысалы:жер сілкінісінің əсерінен адамзат,жануарлар жəне өсімдіктер көп зардап шегеді.Адам аяқ-қолдарың жарақаттап алуы мүмкін,жануарларға ғимарат немесе үйдің заттары,қабырғасы бұзылып түсуінен жануар қатты жарақат алып өледі,өсімдіктер де сондай нəрседен гүлдің сабағы,ағаштың бұтақтары сынып қоршаған ортаға зияның тигізеді.Су тасқыны сол жерге кері əсерін тигізіп қоймай,сол қала/жерді құртып жіберуі мүмкін.Су тасқыны болған жерлерде адам өлімі/жарақаты көп орын алады.Құрғақшылық-бүкіл тіршілік иесі үшін ең қиын жағдай.Əлемнің кейбір жерлерінде құрғақшылық болып жатады,ондай жерде өмір сүру мүмкін емес:су жоқ,тірі жан жоқ,бетпақ дала.
Аян -қоңырқай жүзі тершіп, маңдайындағы біркелкі етіп қиылған кекіл шашы бар. Ешкіммен төбелесіп, сөзге келмейді. Әңгімеде өжет, қайсар, зерек, өте ақ көңіл, мейірімді, ақылды және де жетім бала болып суреттеледі. Тобығын шығарып алып, сол аяғын сүйретіп жүретін,шілбиген ақсақ қара бала. Өз ойынан балаларды таңғалдыратын ертегілер шығарады. Өте мейірімді бала. Сонымен қатар өте тапқыр, ақылды, білімді, зерек және ақ көңіл бала.
Садық - Аянның досы. Ауылда "бірінші атаман" атанған.
Есікбай -сидаң бойлы, қол-аяғы қара қайыстай қатқан ұзын, жүгіргенде алдына жан салмайтын, өзі төбелесқор, сотқар бала. Кейде қараптан-қарап келе жатып әркімге бір ұрынатын жаман әдеті бар. Әлі жеткенді аяқтан шалып қап, болмаса басынан тоқай алып жылатып жіберетін. Аян алғаш рет келген кезде, Аянмен төбелесіп, одан жеңіліп қалған еді.
Қосым - Аянның досы. Өзінің "Тырнауық Қосым" деген атымен белгілі. Тырнауық дейтін себебі төбелескенде үнемі баж етіп бетті тырнайтын. Одан ауылдын көп баласы қорқатын еді. Оған тек Есікбай тік келе алатын.
Бапай - әжесінің тумаласы. Аянның әжесі қайтыс болғанда, Аянды асырап алған. Әйелі екеуі Аянға дұрыс күтім бермеген.
Тұржан- өте қатал, ауылдың бригадирі, аса қатыгез, мейірімсіз адам, жағымсыз кейіпкер
Иманжанов- адамша дірілдей қалшылдаған,көзі қып-қызыл болатын Аян мен ауыл балаларының ұстазы.
Сайын Мұратбеков- ақкөңіл,мейірімді, Аянның жақын досы .