Төл сөзді төлеу сөзге айналдыру жолдары
Төл сөзді төлеу сөзге айналдырғанда, негізгі өзгеріс Төл сөздің тұрлаулы
мүшелерінде болады; екіншіден, бір жақтың орнына екінші бір жақ айтылады,
үшіншіден, автор сөзіндегі «де» етістігінің орнына айт, сөйле, сұра, бұйыр деген
сияқты етістіктердің бірі айтылады. Мысалы:
-
Төл сөз
Төлеу сөз
– Биыл біздің үйірмеде жеті оқушы-
Рашида Байғарина сұрағымызға жауап
ның өнертапқыштық ұсынысы өн-
беріп, биыл өздерінің үйірмесінде жеті
діріске енгізілді, - деді Рашида Байға- оқушының өнертапқыштык
рина сұрағымызға жауап беріп.
| өндіріске енгізілгенін айтты.
4. Төл сөздерді төлеу сөздерге айналдырып жазыңдар.
1. «Өнер алды – қызыл тіл», - дейді халық. 2. Ахмет Байтұрсынұлы былай
деген: «Тіл – адамның адамдық белгісінің зоры, жұмсайтын қаруының бірі».
3. «Мал жұтайды, - деді Абай, - өнер жұтамайды».
4. Директор:
— Мұны қалай түсінуге болады? – деп сұрады.
5. Марат былай деп жауап берді:
– Кешіккендер сыбағадан құр қалады.
119
ІХ БӨЛІМ. АСПАН ӘЛЕМІНІҢ ҚҰПИЯЛАРЫ
Объяснение:
Екінші суретте Қазақстан Республикасының конституциясы, яғни біз тұрып жатқан елдің заңдары жазылған кітап бейнеленген. Ол үнемі жаңа заңдармен толығып отырады. Заңдар парламент мәжілісімен бекітіледі, кейін сол бойынша еліміз өмір сүретін болады және барлық бөлімше Конституция заңдарына сәйкес өмір сүруге, әрекет етуге тырысады.
Суретте Қазақстан Республикасының тұңғыш президенті Н.Ә.Назарбаев бейнеленген. КСРО ыдыраған соң әлі жас болса да ол елімізді басқаруға кірісті. Еліміздің экономикасын, халқымыздың әл-ауқатын көтерді, әлбетте барлығы бірдей іске аса қоймады, алайда жұмыс әлі күнге шейін жүргізіліп жатыр. Қазір жасына байланысты отставкаға кетсе де демалып жатқан жоқ, жаңа президентке ел басқаруға көмегін тигізіп жатыр.
Бабадан қалған асыл сөз: Қазақ халқының тарихындағы ұлы тұлғалардың Отан, патриотизм туралы нақыл-өсиеттері, даналық ойлар мен қанатты сөздері. Қазақ хандығының 550 жылдық мерейлі тойына орайластырылған осынау жинақта Ұлы даланың шешендік өнерінде терең із қалдырған ұлы ғұламалар мен дана ойшылдардың, ақын жазушылар мен мемлекет қайраткерлерінің, ел билеген қағандар мен әскери қолбасшылардың, данашпан тұлғалардың ел ішін ауызбірлікке, татулыққа шақырған салиқалы ой толғаныстары, келер ұрпаққа арнаған өнеге өсиеттері, қанатты сөздері, сондай ақ отан туралы, тіл туралы жыр толғаулары мен өлең, дастандарынан алыңған үзінділер уақыт елегіне сай, хронологиялық тұрғыдан топтастырылған.