Тапсырма Мәтінді мұқият оқып, төменде берілген тапсырманы орындаңыз.
Планета дегенде әуелі әлеміміз және күннің айналасында орналасқан қалған сегіз
ғаламшар ойымызға келеді.
«Күн жүйесі» деп аталатын тотыз планетаның Күннен алшақтығы бойынша реті
мынандай: Меркурий, Шолпан, Жер, Марс, Юпитер, Сатурн, Уран, Нептун және
Плутон. Күнге ең жақын болған Меркурий, Шолпан, Жер планеталары «Ішкі
планеталар», ал Марс, Юпитер, Сатурн, Уран, Нептун, Плутон планеталары «Сырткы
планеталар» деп аталады. Марс пен Юпитердің арасында «Астероид» деп аталатын
кішкене планета да бар. Меркурий, Шолпан және Плутон планеталарынан басқа түкіл
планеталардың бір немесе бірнеше серіктері бар
Планеталардың пайда болуы жөнінде кетпеген болжамдар мен теориялар
айтылған. 1944 жылға дейін планеталардың күннің жарылысы натижасесінде күннен
бөлініп шыққан деген пікір басым еді. Кейін неміс астрономы Кеплер планеталардың
пайда болуы жөнінде жаңа теория ұсынған
Қазіргі таңда планеталарды зерттеу жұмыстары барынша дамыған. Келешекте
а ң Шолпан, Марс планеталарына барып, базалар кұруы жоспарлануда.
(130 сөз)
1. Төменде берілген сөздердің синонимін мәтіннен тауып жазыныз.
Ғаламшар
Таяу -
Болашакта
Тəуелсіздік - қасиетті, киелі ұғым. Ол ата-бабаларымыздың сан ғасырлар бойы аңсаған арманы, үміті мен сенімі. Ол-азаттықтың алтын арқауы, елдігіміздің мызғымас тұғыры. Егемендік бізге оңай келген жоқ. Тамыры тереңге тартқан тарих беттеріне үңілер болсақ, орыс отаршылдығы кезеңіндегі Сырым, Исатай, Махамбет, Жанқожа, Кенесары, Бекболат, Жəмеңке мен Ұзақ, Амангелді бастаған ірі көтерілістер мен ұлт азаттық күрестер Тəуелсіздікті аңсаған еліміздің жанкешті ерлігі мен тірлігін көрсетеді. Отызыншы жылдардағы қос нəубеттің қасіретін қалай ұмытамыз. Қолдан жасалған ашаршылық салдарынан халқымыз қынадай қырылды, «Қызыл империяның» құйтырқы саясатының құрбаны болған халқымыздың биік рухты, маңдайалды ұлдары «халық жауы» деген жаламен жазықсыздан-жазықсыз атылды. «Мың өліп, мың тірілген» қазақ халқының кемел келешегі жолында басын бəйгеге тігіп, ажал оғына қасқая қарсы тұрған Алаш арыстары Əлихан Бөкейханов, Тұрар Рысқұлов, Мағжан Жұмабаев, Ахмет Байтұрсынов, Міржақып Дулатов, Мұстафа Шоқай əділдіктің ақ туын жықпай, арманда кетті. Тарихта теңдесі жоқ, миллиондаған жанның өмірін қиған Ұлы Отан соғысының отты жылдарында да қазақ халқының ұл-қыздары қаһармандықтың ерен үлгісін көрсетті. Кешегі Желтоқсанның ызғарында намысты ту етіп көтерген қазақ жастары тотолитарлық режимге қарсы шығып, ақ мұзда алау жаққаны биік рухтың, елжандылықтың жарқын көрінісі