Өте ертеде бір үйде үш саз аспабы бірге тұрыпты. Олар – керегеде ілулі тұрған Домбыра сандықта жатқан Сыбызғы және керегеде сүйеулі тұрған қобыз екен.
Бұлардың дәл осылайша каңсып тұрғанына көп уақыт өткен еді. Іштері әбден
пысып, бір-біріне айтатын әңгімелері де таусылған болатын.
Бір күні домбыра аяк астынан «өнер» шығарады.
Осы біз шынымен-ақ ұмыт қалғанымыз ба? деген ол тұрған орныңда бір
сілкініп, күмбір ете қалды.
Иә, иә, мен де дәл солай ойлап тұрмын, деді Сыбызғы да сандықтан мойнын
соза сызылып Бұларды естіп тұрған Қобыз да ауыр күрсініп қойды.
Бұл тыныш өмірден әбден жалықтым. Сендерге осылай тұра берген ұнаса, онда
өздерің біліңдер. Алмен сауық-сайран, ән-күй үшін жаратылғанмын, -деп сыбызғы
сандықтан секіріп түсіп, сайраған күйі есікке қарай беттеді.
Мұны көрген Домбыра тағы да сiлкiнiп-сілкініп қалды. Қатты сілкінген
сонш альк, оны көтеріп тұрған жібі шорт үзілді. Домбыра «тарс» етіп, еденге оңбай
клады Ішектері ызыңдап, үстіндегі шаңы бұрқ етіп ауаға тарады.
Мен де сенімен барамын
Қатты құлағаннан есін әлі толық жим аса да домбыра қисалаңдаған күйі
Сыбызғының соңынан ерді
Бұларың жөн екен, - деп Қобыз да белін жаза бастады. Тұрған жерінен көтеріліп,
кеуіп қалған ішектерінен аяныш ты үн шығарды.
Демім де, үнім де шыкпай мына бұрыш та жиһаз құсап тұрғаныма канша болды.
Шаршадым. Шыдамым таусылды. Өстіп тұра берсек, ертең бізді ешкім де қолына
алмас. Тәуекел, кеттім сендермен, – деген Қобыз да достарына қарай тұра жүтірді.
ІШНІ
(«Балдырған» журналынан)2 тапсырмасы калай
2. батырларым - ыз тәуелдік жалғауының көпше түріндегі 1-нші жағы
3.ақындарым - ыз тәуелдік жалғауының көпше түріндегі 1-нші жағы
4.ғалымдарым - ыз тәуелдік жалғауының көпше түріндегі 1-нші жағы
5.Отаным - ыз -ды ыз ол тәуелдік жалғауының көпше түріндегі 1-нші жағы
6.табиғат - ы тәуелдік жалғауының 3-нші жағы
7.байлы - ғы тәуелдік жалғауының 3-нші жағы
8.жер - і тәуелдік жалғауының 3-нші жағы
батыл ата-бабаларымыз,қайратты батырларымыз,ойшыл ақындарымыз,ақылды ғалымдарымыз,Отанымызды құрметтеу,бай табиғаты,асыл байлығы,байтақ жері
надеюсь сойдет, лови)
Белгілі бір сөйлемнің синтаксистік құрылымына жанаспай, оқшау тұратын қаратпа, қыстырма, одағай сөздер.
Оқшау сөздер сөйлем ішінде басқа сөздермен грамматикалық байланысқа түспейтіндігі себепті олардан үтір немесе леп, сұраубелгілерімен дараланып тұрады.
Оқшау сөздер - сөйлем құрамындағы басқа сөздермен грамматикалық байланысқа түспейтін сөздер мен сөздер тіркесі. Оқшау сөздер сөйлемдегі басқа сөздермен грамматикалық байланысқа түспейді дегенде оның (оқшау сөздердің) сөйлем құрамындағы өзге сөздермен не қабыса, не матаса, не меңгеріле, не қиыса байланыспайтындығы ескеріледі. Сондықтан да олар сөйлем мүшесі қызметін атқара алмайды, сөйлемдегі өзге мүшелерден оқшауланып тұрады. Оқшау сөздер арқылы сөйлемнің мағынасы нақтыланады, автордың көзқарасы аңғарылады.
Мысалы: Бүгін Алматыда жаңбыр жауады. Меніңше, бүгін Алматыда жаңбыр жауады.
Бірінші сөйлемде бүгін Алматыда жаңбырдың жауатындағы үзілді- кесілді, нақты айтылса, екінші сөйлемде олай емес, ой топшылау, долбарлау ретінде беріліп тұр. Ондай мағынаны беріп тұрған, меніңше деген қыстырма сөз. Оқшау сөздерге қаратпа, қыстырма, одағай сөздер жатады.
Сөйлеуші тыңдаушының назарын өзіне аудару үшін қаратпа сөздерді қолданады. Кейде сөйлеушінің қарата айтып отырғаны адам болмай, жансыз заттар да болып келеді, бұл - көбінесе көркем әдебиеттекездесетін құбылыс. Мысалы, Тыңда, дала, Жамбылды! Тыңда, Қастек, Қаскелең, сөйлесін кәрі бауырың (Жамбыл).Қыстырмалар күмәнділікті, сенетіндікті, өкінішті, ренішті, сондай-ақ ойдың кімнің тарапынан екендігін білдіру үшін қолданылады. Қыстырмалар жеке дербес сөздер ыңғайында да, сөз тіркесі ыңғайында да, тіпті сөйлем ыңғайында да кездеседі. Мысалы, Өзің білесің, мен қазақ баласына жалынып жорғалап көргем жоқ-ты (М. Ә.)Одағайлар кісінің сезімін, көңіл-күйін білдіру қажет болғанда қолданылады. Мысалы, Япырай, ғажап екен бұнысы! - деді Балқаш. Уа, Қалиса жеңгей, аманбысың! (С. М.)[2]