Лексикалық талдау
Талдау реті:
Сөйлемді оқы, ондағы өзің қалаған сөздің қандай мағынаны білдіріп тұрғанын анықта.
Сол сөздің сөйлемде кандай мағынада жұмсалып тұрғанын анықта (тура ма, әлде ауыспалы ма)
Мүмкіндігіне қарай, сөздің синонимін, антонимін, омонимін тап
Сөздің қазақ тілі сөздік құрамының қай тармағына жататынын дәлелде.
Талдау үлгісі:
Аманның жылы сөздері ерекше әсер етті.
жылы — жағымды, мейірімге толы деген мағынада, ауыспалы мағынада.
жылы, шуақты, ыстық, мейірлі — синоним; жылы — суық — антоним:
жылы — жалпылама қолданылатын сөз.
Сөз мағыналарының шартты белгілері:
омоним O ←→ O
синоним O ≈ O
антоним O →← O
1, көсемше жұрнағы
ата, сіз отыра тұрыңыз.
сен, ол үйге бара берме.
ал, шығарым, сөйлей бер.
Кәрім сатқалы келді.
үйге қонақтар келіп отыр.
2-тап
ал-ып жатыр.
ал-ып жатыр
ет-іп тұрады
жүр-іп жатса
соғ-ып тұрады
бол-а бермейді
жау-а бермейді
бат-ып кетеді
кездес-е береді
Қай сөйлемде көсемше бар?
ә) Бас жағынан дарылдай сөйлеген әкесінің даусы оятып жіберді .
Көсемшенің жұрнағы қайсы?
в) –а, -е, -й, -ып, -іп, -п.
Көсемше қандай қызмет атқарып тұр?
Самат ағасының келгеніне қуанып жүр.
а) баяндауыш
Қай сөздің құрамында көсемшенің жұрнағы бар?
ә) бермес
Көсемшенің жұрнағын табыңыз
ә) –ғалы, -гелі, -қалы, -келі
Етістіктің болжалды келер шақ түрінде тұрған сөзді көрсетіңіз:
ә) келермін
Етістіктің жедел өткен шақ түрін табыңыз:
а) баяндалған
Тұйық етістікті табыңыз:
б) отыра кетті
Көсемшелі тіркесті табыңыз:
ә) барғалы жүр
Лексикалық талдау
Талдау реті:
Сөйлемді оқы, ондағы өзің қалаған сөздің қандай мағынаны білдіріп тұрғанын анықта.
Сол сөздің сөйлемде кандай мағынада жұмсалып тұрғанын анықта (тура ма, әлде ауыспалы ма)
Мүмкіндігіне қарай, сөздің синонимін, антонимін, омонимін тап
Сөздің қазақ тілі сөздік құрамының қай тармағына жататынын дәлелде.
Талдау үлгісі:
Аманның жылы сөздері ерекше әсер етті.
жылы — жағымды, мейірімге толы деген мағынада, ауыспалы мағынада.
жылы, шуақты, ыстық, мейірлі — синоним; жылы — суық — антоним:
жылы — жалпылама қолданылатын сөз.
Сөз мағыналарының шартты белгілері:
омоним O ←→ O
синоним O ≈ O
антоним O →← O
1, көсемше жұрнағы
ата, сіз отыра тұрыңыз.
сен, ол үйге бара берме.
ал, шығарым, сөйлей бер.
Кәрім сатқалы келді.
үйге қонақтар келіп отыр.
2-тап
ал-ып жатыр.
ал-ып жатыр
ет-іп тұрады
жүр-іп жатса
соғ-ып тұрады
бол-а бермейді
жау-а бермейді
бат-ып кетеді
ал-ып жатыр
кездес-е береді
Қай сөйлемде көсемше бар?
ә) Бас жағынан дарылдай сөйлеген әкесінің даусы оятып жіберді .
Көсемшенің жұрнағы қайсы?
в) –а, -е, -й, -ып, -іп, -п.
Көсемше қандай қызмет атқарып тұр?
Самат ағасының келгеніне қуанып жүр.
а) баяндауыш
Қай сөздің құрамында көсемшенің жұрнағы бар?
ә) бермес
Көсемшенің жұрнағын табыңыз
ә) –ғалы, -гелі, -қалы, -келі
Етістіктің болжалды келер шақ түрінде тұрған сөзді көрсетіңіз:
ә) келермін
Етістіктің жедел өткен шақ түрін табыңыз:
а) баяндалған
Тұйық етістікті табыңыз:
б) отыра кетті
Көсемшелі тіркесті табыңыз:
ә) барғалы жүр