Жаңа заман еуропалық мәдениеті - Еуропа үшін жаңа заман (ХВЫЫ—ХЫХ ғасырлар) мәдениеттің дамуындағы маңызды тарихи кезең болып саналады.
Бұл дәуірдің әр ғасыры тарихи уақиғаларға, мәдени төңкерістерге толы. Жаңа заман — өнеркәсіптік өркениеттің қарыштап алға басып, қоғамның барлық салаларында түбегейлі өзгерістердің белең алғандарға байланысты жаңа сипатқа, жаңа мазмұнға ие болды. Ғылымның дамуына еркіндіктің берілуі қоғамдық сананы жаңа сатыға көтерді. Қоғамдық өмірдің барлық салаларында жетекші орынға ие бола бастаған ғылым — адамдардың нәсіліне, ұлтына, табына қарамастан халықтың рухани дүниесін байытуда айтарлықтай рөл атқарды. Мемлекет тарапынан жасалынған үлкен қамқорлықтың арқасында ХВЫЫ ғасыр ғылыми революцияның даму қарқыны өте жоғары болды. Ғылыми революция математика және механика саласында басталды да, басқа ғылым салаларындағы ғылыми жаңалықтармен жалғасты.[1]
ХВЫЫ ғасыр ғылыми революция — а ң өзін қоршаған дүниені танып-білуге деген құлшынысының жемісі болды. Ғылымның қарышты қадаммен алға басуы және оның қоғамдық өмірдің барлық саласына біртіндеп кіре бастауы рационализмнің қалыптасу процесін аяқтауға мүмкіндік берді. Рационализм жаңа заман адамының өмірі мен бет-бейнесін жан-жақты айқындай отырып, халық санасынан еркін орын алды. Рационализм қоғамдағы орын алған тарихи жағдайларды ескере отырып, христиан дінінің католиктік тармағымен, оның дүниені құдайдың жаратқандығы туралы ілімімен де санасып отырды.
Олай болса, жаңа еуропалық сана мен буржуазиялық мәдениет таза атеистік сипатта болмағандығын аңғарамыз. Христиан діні мен шіркеулер Реформацияға (ХВЫ ғасыр) дейін де, Реформациядан кейін де өз беделін жойған жоқ, қайта олардың қоғамдық, саяси және рухани өмірдегі рөлі бұрынғыдан артпаса, мүлде кеміген жоқ, қайта христиан діні өз өрісін бұрынғыдан да кеңейтіп азаматтық, мемлекеттік өмір салаларына кеңінен араласты. ХВЫЫ ғасырда Еуропа — жаңа өмір жолына түскен жас Еуропа болатын. Бұл жол — өткен ғасырлардың бай тәжірибесін ой елегінен өткізіп сарапқа салу жолы болды. Бұл тарихи жолда орта ғасырлар кезеңіндегі мәдени құндылықтарды ғана емес, жалпы а ң сонау көне заманнан бергі жинақтаған рухани байлығын игерумен қатар, сол бір баға жетпес мәдени дөстүрлерді жаңа заман талабына сай қайта жаңғырту сияқты игі мақсаттар жүзеге асырылды. Көне заман мен жаңа заманның арасында қаншама уақыт өтсе де олардың өзара сабақтастығы өмірлік сипат алды. Ойымыз дәлелді болу үшін, ғылым саласындағы әр заман өкілдерінің бізді қоршаған дүние жайындағы ой-толғамдарын қарастырып көрейікші. Шындығында да, жаңа заманның философы, әрі математигі Лейбниц (1646—1710 жылдары) пен көне дәуірдің философы, әрі математигі Пифагордың (б.з.б. ВЫ ғасырлар) дүниеге қатысты ғылыми көзқарастарының бірдей болып шығуын қалай түсіндіруге болады? Екі ғұлама да әлемді өзара тығыз байланыстағы біртұтас организм деп қарастырады. Лейбництің философиясында «айқындалған үндестік» теориясы басты орын алады. Бұл теория — діни-теологиялық, гуманистік және эстетикалық мазмұнға бай жан-жақты теория болып саналды.
1552 - Осада и взятие Казани 1543 – 1547. Правление Глинских при малолетнем Иване. 1549 - первый Земский собор 1547 - венчания на царство Ивана IV Грозного. 1533 - 1584: Правление Ивана Грозного. 1554 - Восстание Уайетта на юго-западе Англии под лозунгом защиты страны от испанцев. Подавлено 7 февраля 1554 года. Начало русско-шведской войны 1556 Литва, Московская Русь Заключено перемирие Москвы с Литвой на шесть лет. 1556 Московская Русь "Уложение о службе" (о военной службе дворян). Завоевание всего Северного Кавказа до Терека. О своем подчинении Русскому государству добровольно заявляют Ногайская орда и Кабарда. Составление "Разрядных книг" и "Родословий". Поместный приказ. 1556, январь, 23 Китай Землетрясение в Шэньси (Великое китайское землетрясение). Погибло примерно 830 тыс. человек. 1556, февраль Московская Русь, Швеция Боевые действия в районе Выборга. Разбив шведское войско, русские воеводы не смогли взять Выборг. 1571 - Крымский поход на Москву Осада Пскова (1581—1582) 1556, май - июль Московская Русь Ржевский поход. Поход русского отряда под командованием М. И. Ржевского (дьяка) в крымско-турецкие владения. 1556, июль, 2 Московская Русь Взятие Астрахани отрядом стрельцов и казаков под командованием воеводы Н. Черемисинова и атамана Л. Филимонова.
Жаңа заман еуропалық мәдениеті - Еуропа үшін жаңа заман (ХВЫЫ—ХЫХ ғасырлар) мәдениеттің дамуындағы маңызды тарихи кезең болып саналады.
Бұл дәуірдің әр ғасыры тарихи уақиғаларға, мәдени төңкерістерге толы. Жаңа заман — өнеркәсіптік өркениеттің қарыштап алға басып, қоғамның барлық салаларында түбегейлі өзгерістердің белең алғандарға байланысты жаңа сипатқа, жаңа мазмұнға ие болды. Ғылымның дамуына еркіндіктің берілуі қоғамдық сананы жаңа сатыға көтерді. Қоғамдық өмірдің барлық салаларында жетекші орынға ие бола бастаған ғылым — адамдардың нәсіліне, ұлтына, табына қарамастан халықтың рухани дүниесін байытуда айтарлықтай рөл атқарды. Мемлекет тарапынан жасалынған үлкен қамқорлықтың арқасында ХВЫЫ ғасыр ғылыми революцияның даму қарқыны өте жоғары болды. Ғылыми революция математика және механика саласында басталды да, басқа ғылым салаларындағы ғылыми жаңалықтармен жалғасты.[1]
ХВЫЫ ғасыр ғылыми революция — а ң өзін қоршаған дүниені танып-білуге деген құлшынысының жемісі болды. Ғылымның қарышты қадаммен алға басуы және оның қоғамдық өмірдің барлық саласына біртіндеп кіре бастауы рационализмнің қалыптасу процесін аяқтауға мүмкіндік берді. Рационализм жаңа заман адамының өмірі мен бет-бейнесін жан-жақты айқындай отырып, халық санасынан еркін орын алды. Рационализм қоғамдағы орын алған тарихи жағдайларды ескере отырып, христиан дінінің католиктік тармағымен, оның дүниені құдайдың жаратқандығы туралы ілімімен де санасып отырды.
Олай болса, жаңа еуропалық сана мен буржуазиялық мәдениет таза атеистік сипатта болмағандығын аңғарамыз. Христиан діні мен шіркеулер Реформацияға (ХВЫ ғасыр) дейін де, Реформациядан кейін де өз беделін жойған жоқ, қайта олардың қоғамдық, саяси және рухани өмірдегі рөлі бұрынғыдан артпаса, мүлде кеміген жоқ, қайта христиан діні өз өрісін бұрынғыдан да кеңейтіп азаматтық, мемлекеттік өмір салаларына кеңінен араласты. ХВЫЫ ғасырда Еуропа — жаңа өмір жолына түскен жас Еуропа болатын. Бұл жол — өткен ғасырлардың бай тәжірибесін ой елегінен өткізіп сарапқа салу жолы болды. Бұл тарихи жолда орта ғасырлар кезеңіндегі мәдени құндылықтарды ғана емес, жалпы а ң сонау көне заманнан бергі жинақтаған рухани байлығын игерумен қатар, сол бір баға жетпес мәдени дөстүрлерді жаңа заман талабына сай қайта жаңғырту сияқты игі мақсаттар жүзеге асырылды. Көне заман мен жаңа заманның арасында қаншама уақыт өтсе де олардың өзара сабақтастығы өмірлік сипат алды. Ойымыз дәлелді болу үшін, ғылым саласындағы әр заман өкілдерінің бізді қоршаған дүние жайындағы ой-толғамдарын қарастырып көрейікші. Шындығында да, жаңа заманның философы, әрі математигі Лейбниц (1646—1710 жылдары) пен көне дәуірдің философы, әрі математигі Пифагордың (б.з.б. ВЫ ғасырлар) дүниеге қатысты ғылыми көзқарастарының бірдей болып шығуын қалай түсіндіруге болады? Екі ғұлама да әлемді өзара тығыз байланыстағы біртұтас организм деп қарастырады. Лейбництің философиясында «айқындалған үндестік» теориясы басты орын алады. Бұл теория — діни-теологиялық, гуманистік және эстетикалық мазмұнға бай жан-жақты теория болып саналды.
1543 – 1547. Правление Глинских при малолетнем Иване.
1549 - первый Земский собор
1547 - венчания на царство Ивана IV Грозного.
1533 - 1584: Правление Ивана Грозного.
1554 - Восстание Уайетта на юго-западе Англии под лозунгом защиты страны от испанцев. Подавлено 7 февраля 1554 года. Начало русско-шведской войны
1556 Литва, Московская Русь Заключено перемирие Москвы с Литвой на шесть лет.
1556 Московская Русь "Уложение о службе" (о военной службе дворян). Завоевание всего Северного Кавказа до Терека. О своем подчинении Русскому государству добровольно заявляют Ногайская орда и Кабарда. Составление "Разрядных книг" и "Родословий". Поместный приказ.
1556, январь, 23 Китай Землетрясение в Шэньси (Великое китайское землетрясение). Погибло примерно 830 тыс. человек.
1556, февраль Московская Русь, Швеция Боевые действия в районе Выборга. Разбив шведское войско, русские воеводы не смогли взять Выборг.
1571 - Крымский поход на Москву
Осада Пскова (1581—1582)
1556, май - июль Московская Русь Ржевский поход. Поход русского отряда под командованием М. И. Ржевского (дьяка) в крымско-турецкие владения.
1556, июль, 2 Московская Русь Взятие Астрахани отрядом стрельцов и казаков под командованием воеводы Н. Черемисинова и атамана Л. Филимонова.